MỘT BÀI VIẾT TỔNG HỢP HAY VỀ CÁC ĐỊNH DẠNG VIDEO

Nếu 5, 10 năm trước đây thôi, các đĩa DVD có định dạng (VOB, MPEG 2) với độ phân giải (720×480)
còn chiếm địa vị độc tôn trong làng giải trí phim ảnh. Nhưng một vài năm trở lại đây, nó phải lùi bước
trước sự xâm lăng thị trường như vũ bão của phim HD, HDTV và đĩa BluRay (BR disk) với độ nét
cao(HD) lên đến 1920×1080 hay 1080p.

Nếu bạn là người ưa thích tải phim HD (độ nét cao), nhạc lossless có đầy trên mạng chắc sẽ hoa mắt
trước vô số định dạng và nhiều thuật ngữ viết tắt của chúng.

Vậy không có gì thừa nếu bạn biết thêm về các chữ viết tắt ấy thật rành rẻ nhằm chọn lựa đúng dạng file
nào tốt nhất mới nên tải về để khỏi phí công chờ đợi.

Các thuật ngữ chung dành cho phim video HD,SD (standard definition: không HD)

Với sự bùng nổ của máy tính và internet, nhu cầu trao đổi thông tin giữa các nước ngày càng cấp thiết
hơn, mọi người đều thấy còn bất tiện khi phải cần upload cả DVD hay đĩa Blu ray qua mạng do kích
thước của chúng quá lớn hàng GB(4-40GB).

Vì thế,rất nhiều nhóm nghiên cứu, cũng như các tổ chức đã nghiên cứu ra nhiều thuật toán khác nhau
nhằm nén các file video, âm thanh lại từ phiên bản gốc Blu Ray, HDTV, DVD mà vẫn giữ được chất
lượng ở mức cao nhất. Đó là vai trò chính của các CODEC đang có trên mạng hiện nay.

1) Thế CODEC là gì? CODEC là từ rút gọn từ (COmpressor/DECcompressor), còn được gọi thuật giải
(nén và giải nén).

MPEG 4 (Moving Picture Experts Group-4) coi như một CODEC hàng đầu, thông dụng nhất hiện nay,
còn biết như chuẩn nén hình ảnh, âm thanh có độ bít rate thấp.MPEG-4 còn được chia nhiều nhóm phụ
như sau:

– Phần hình ảnh video MPEG-4 hay Advanced simple profile (ASP) với 2 CODEC thông dụng là DivX,
XviD.

– Phần âm thanh audio MPEG-4 hay sử dụng AAC(Advanced Audio Coding) hỗ trợ cho video như MP3,
AAC.

Chuẩn mã hoá video MPEG-4 Advanced Video Coding (AVC) mới tiên tiến nhất dùng trong các phim
HD hiện nay, chính là CODEC H264.

a) DivX(Digital Video Express), codec nổi tiếng từ lâu trong nhóm MPEG-4. Chất lượng coi như gần bằng
MPEG 2 nhưng kích thước nhỏ chỉ bằng một nữa..

b) XviD (viết ngược lại Divx):cũng là một CODEC MPEG 4. XviD kết hợp hài hoà giữa tốc độ,chất lượng,
có khả năng tuỳ biến cao, là một ASP codec được giới chuyên môn đánh giá cao nhất.

Xvidcó thể nén file video được lưu trữ dưới dạng .AVI,.OGM, .MP4 hay nhiều dạng khác. XviD cơ bản
được coi như giống DivX nhưng cho chất lượng tốt hơn nhiều

c) H264 hay Advanced Video Coding (AVC): một loại codec cao cấp nhất, khả năng nén các tín hiệu
HD-DVD hay Bluray cựa mạnh thành một file có dung lượng nhỏ lại, chỉ bằng một nửa từ 5-20GB có độ
phân giải rất cao 1080p hay 720p.

Hỗ trợ cho CODEC(H264) là một encoder mã nguồn mở, có tên là x264 (chính là từ thường ghi kèm
trong tên các phim HD):

2) Các định dạng file video:

Các định dạng video phổ biến nhất hay gặp khi dùng máy tính để xem phim, đấy là AVI, MKV, x264,
MP4…

a) AVI và MKV là gì? chúng coi như là các đồ chứa (container): loại dạng file có thể lưu trữ cùng lúc
nhiều thông tin video/audio khác nhau.

– AVI: (Audio Video Interleave), định dạng Video phổ biến. nhất của DIVX, XVID. Nhược điểm của file
AVI là không thể chứa được âm thanh AAC, Vorbis và nhiều loại khác nữa.

Định dạng video này hoàn toàn tương thích tốt trong mọi Windows,còn được Microsoft hỗ trợ .

– MKV: từ viết tắt của “Matroska Video”, dạng file đa năng nhất hiện nay, rất phổ biến cho các phim
HD, do hỗ trợ rất nhiều audio video& subtitle stream nên play được ở nhiều chế độ video, âm thanh và
phụ đề khác nhau

Chất lượng hình ảnh và âm thanh của từng file MKV hoàn toàn tuỳ thuộc loại codec của video, âm thanh
mà nó chứa trong đó..

Container loại cũ phổ biến nhất là AVI, MPEG (.mpg, mpeg), Quicktime (.mov), Real (.rm), wmv, MP4
(.mp4).

b) Các dạng chứa file (container) khác thật mới nữa như là TS, TP , MPEG-TS, hay M2T (đều là các
Transport stream). Nhiều phim ca nhạc Hàn HDTV rất hay dùng dưới dạng TS, TP do hỗ trợ nhiều file
video, audio trong đó có cả H264 hay MPEG 2, âm thanh Mp3 và AC 3.

Nhưng 2 file này thật khó xử lý khi cần trích xuất hay cắt nối không dễ dàng như MKV. Phải có công cụ
riêng như TS mixer, mới trích xuất được riêng phần video audio hay thay đổi lại gì được.

c) WMV: (Windows Media Video) dạng phim nén được phát triển, sở hữu của Microsoft. Ngoài khả năng
tương thích tốt với các phần mềm chơi nhạc, WMV còn được chơi trực tuyến thông qua Internet.

d) MP4: Lợi thế chính của MP4 là dung lượng lưu trữ khá nhỏ so với MPEG-2,.được dùng nhiều vào
các thiết bị cấm tay như Ipod, điện thoại di động.

e) MTS, M2TS cũng có định dạng HD (CODEC H 264) được ghi trong các may quay phim như Sony,
Canon, Panasonic.

Lưu ý riêng dạng M2TS chính là định dạng căn bản của các đĩa Blu Ray gốc.

f) AVCHD (Advanced Video Codec High Definition) là dạng thu HD hay SD được dùng trong các máy
quay phim, đều tựa trên nền tảng nén CODEC H.264/MPEG-4 .Âm thanh được nén dưới dạng (Dolby
AC-3).

Chuẩn mã hóa video

Hiện nay, việc chia sẻ video trên mạng đã trở nên hết sức phổ biến. Cùng một bộ film, một video clip ca
nhạc, bạn có thể thấy đến cả chục kiểu mã hóa khác nhau, với dung lượng, và tất nhiên, cả chất lượng,
cũng khác nhau. Làm thế nào để chọn được kiểu mã hóa có chất lượng hình ảnh tốt nhất trong khi vẫn
đảm bảo kích thước nhỏ gọn. Để có thể thực hiện được điều này, bạn cần hiểu về các loại mã hóa video
phổ biến và đặc điểm của chúng.

Những chuẩn mã hóa thông dụng

Đầu tiên, phải nhắc đến “anh cả” MPEG-2: nhiều người hiện vẫn nhầm lẫn đây là chuẩn video không
nén. Thực tế, đây vẫn là chuẩn nén video có mất, tuy nhiên, chất lượng hình ảnh vẫn được đặt lên hàng
đầu, thế nên tỉ lệ nén là rất nhỏ. MPEG-2 hiện được dùng để lưu trữ video trên đĩa DVD/Bluray với chất
lượng cao nhất (và dĩ nhiên là kích thước cũng lớn nhất). MPEG-2 lý tưởng để thưởng thức, tuy nhiên lại
không thật sự thích hợp để lưu trữ và chia sẻ vì kích thước quá lơn, chính vì vậy, đã có nhiều chuẩn nén
video khác ra đời, trong đó tiêu biểu phải kể đến MPEG-4.

Thực tế, MPEG-4 là một chuẩn mã hóa tổng quát, thường được gọi là MP4, là một chuẩn mã hóa video
được dùng phổ biến hiện nay, nó bao quát cả DivX/Xvid, H.264…Hiện MP4 đã được phát triển rộng rãi
với nhiều profiles (cấu hình) khác nhau. Chúng ta sẽ điểm qua 2 profiles phổ biến nhất hiện nay là DivX/
Xvid và h.264:

DivX/Xvid: Có lẽ đây là 2 loại codec mà bạn thường gặp nhất. Divx là một chuẩn phổ biến có thể
nén video xuống còn 1/4- 1/5 dung lượng ban đầu mà chất lượng suy giảm không đáng kể, tuy nhiên nó
không miễn phí.

Để có thể nén video theo DivX, bạn phải mua bản quyền phần mềm Dr. DivX (codec để giải mãi
DivX thì lại miễn phí). Chính vì sự bất tiện này mà cộng đồng các nhà mã nguồn mở đã đưa ra Xvid, coi
như một lời đáp trả đối với DivX Inc, công ty đã tạo ra DivX. Xvid là một chuẩn tương đương với DivX,
nhưng là mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí (nếu để ý, bạn sẽ thấy Xvid chính là cách viết ngược của
DivX). Xvid tương thích với DivX nhưng ngược lại thì không, nghĩa là nếu một đầu đĩa đọc được định
dạng Xvid thì nó cũng chắc chắn đọc được DivX, nhưng nếu đọc được DivX thì chưa hẳn đã đọc được
Xvid.

Mặc dù miễn phí, nhưng nhược điểm khá lớn của Xvid so với DivX là thời gian mã hóa
(encoding) chậm hơn khá nhiều. Đây là chuẩn video phổ biến và được hỗ trợ rộng rãi nhất hiện nay. Các
film DVDrip xuất hiện trên mạng hầu hết được nén với 2 chuẩn này.

H.264: Một chuẩn mới và được đánh giá là tốt hơn DivX/Xvid. Hầu hết các file HD (film độ phân
giải cao) và một số DVDRip được mã hóa theo chuẩn này. Một số người thường nhầm lẫn giữa 2 khái
niệm h.264 và x264. Chúng rất gần gũi với nhau nhưng vẫn có sự khác biệt: h.264 là codec còn x264
là một phần mềm (chính xác hơn là một thư viện phần mềm) phục vụ mã hóa video theo chuẩn h.264.
h.264 hiện được coi là chuẩn nén có cho chất lượng tốt nhất so với các chuẩn nén thông dụng khác.

Ngoài MPEG-4, không thể không kể đến WMV – Windows Media Video. Đây là định dạng được
Microsoft đưa ra năm 1999 và hỗ trợ cho đến ngày nay, với phiên bản mới nhất WMV 9. Microsoft quảng
bá rằng WMV 9 nén video hiệu quả gấp 2 lần MPEG-2 và gấp 3 lần MPEG-4, đồng thời hiệu quả hơn
WMV 8. Tuy nhiên, để đạt được chất lượng vượt trội so với DivX thì WMV lại yêu cầu bitrate cao hơn
hẳn, đồng nghĩa với việc dung lượng lớn hơn nhiều lần. Nếu cùng một bitrate thì WMV tỏ ra thua kém
DivX ở độ nét của hình ảnh cũng như độ mịn của màu sắc.

Container và codec

Đôi khi, bạn vẫn nghe đến các khái niệm như mã hóa AVI, mã hóa MKV,…Tuy nhiên, cách gọi
này là không chính xác. Cần phải phân biệt giữa 2 khái niệm là codec và container. Codec là mã hóa
dùng để nén video (tham khảo thêm tại đây), còn container, đúng như tên gọi của nó, là “thùng chứa” cho
video. Container có thể chứa cả video, âm thanh và phụ đề. Một số dạng container mới còn cho phép
chứa đồng thời nhiều track âm thanh và phụ đề. Có thể điểm qua một số loại container phổ biến:

AVI- Audio Video Interface: đây là định dạng container phổ biến nhất hiện nay. Được Microsoft
đưa ra từ năm 1992, AVI đã trở thành một chuẩn được hỗ trợ rộng rãi trên các thiết bị nghe nhìn. Tuy
nhiên, do đã khá cũ nên AVI không hỗ trợ hoàn toàn cho các video thuộc chuẩn nén mới (MP4), cũng
như thiếu khả năng hỗ trợ đồng thời nhiều track audio hay phụ đề. Hiện AVI đang dần được thay thế
bằng Mastroka video.

MKV- Mastroka video: đây là container mới (được đưa ra năm 2002) và hiện đang trở thành “ngôi
sao” trong lĩnh vực video. MKV tỏ ra vượt trội so với AVI ở việc cho phép một file có thể chứa nhiều track
video, audio hay sub, cũng như hỗ trợ rất tốt các file video được nén theo chuẩn MPEG-4. Hiện việc sửa
đổi file MKV (thêm bớt file audio, phụ đề hay chia, nối file,…) được thực hiện một cách rất đơn giản và dễ
dàng nhờ công cụ MKV-toolnix miễn phí:

Mov: là định dạng do Apple đưa ra và được tích hợp với Quicktime. Tương tự như MKV, Mov cho phép
một file chứa nhiều track, mỗi track có thể là video, audio hay phụ đề. Ưu điểm vượt trội của Mov là cho
phép xử lý từng track một cách riêng rẽ, đặc biệt thích hợp cho việc biên tập và chỉnh sửa video.

Lựa chọn mã hóa nào:

Trong các kiểu mã hóa hiện nay thì H264 cho chất lượng tốt nhất trên cùng một dung lượng. Mặc
dù các đầu đĩa dân dụng đọc được h264 không nhiều, nhưng bù lại, các loại media-box, thiết bị giải trí
cho phép chơi các file multimedia từ ổ cứng lại hỗ trợ rất tốt cả h264 và MKV. Nếu bạn dự định xem film
trên máy tính hoặc media-box thì đây là lựa chọn tốt nhất.

DivX/Xvid tuy không so sánh được với h264 về chất lượng, nhưng hiện đang được hỗ trợ hết sức
phổ biến, từ các đầu đĩa dân dụng cho đến các thiết bị cầm tay. Nếu bạn muốn xem film “mọi lúc, mọi
nơi” thì mã hóa DivX/Xvid với container AVI sẽ làm hài lòng bạn.

Còn WMV? Định dạng này chỉ thích hợp khi bạn buộc phải xem film trên thiết bị “độc quyền” của
Microsoft, như XBox 360 chẳng hạn. Trong trường hợp không bị ràng buộc vì điều này, h264 hay DivX/
Xvid sẽ tốt hơn.

 

—Nguồn Diễn Đàn Tinh Tế